Jakie są praktyczne zastosowania POCUS w stanach nagłych?

Gdy zdarza się nagły wypadek czy załamanie stanu zdrowia, liczą się sekundy. Lekarz musi błyskawicznie rozpoznać, jakie dalsze działania podjąć, i potrzebuje do tego przenośnego USG. Właśnie w takich sytuacjach ultrasonografia przyłóżkowa pomaga sprawdzić, czy doszło np. do krwawienia wewnętrznego. Sprawdzamy, jakie jeszcze praktyczne zastosowania oferuje POCUS w stanach nagłych.

Na czym polega POCUS w stanach nagłych?

POCUS to krótkie badanie USG wykonywane w miejscu, w którym znajduje się pacjent, np. na SOR-ze, oddziale intensywnej terapii albo w karetce. Lekarz skupia się na konkretnym pytaniu wynikającym ze stanu chorego. Sprawdza choćby, czy w jamie brzusznej pojawił się płyn, czy wokół serca zebrała się krew albo, czy w klatce piersiowej występują cechy odmy. Wynik nie zastępuje pełnej diagnostyki obrazowej. Dostarcza jednak dodatkowych informacji podczas pierwszej oceny i ułatwia wybór dalszego postępowania. Badanie można też powtórzyć po kilku minutach lub po rozpoczęciu leczenia, aby sprawdzić, czy obraz uległ zmianie.

Co daje USG przyłóżkowe przy nagłym urazie?

Po wypadku komunikacyjnym, upadku z wysokości lub silnym uderzeniu w brzuch obrażenia wewnętrzne mogą początkowo nie dawać wyraźnych objawów. Za pomocą USG przyłóżkowego lekarz szuka płynu w miejscach, w których fizjologicznie nie powinien się znajdować. W połączeniu z niskim ciśnieniem, bólem i mechanizmem urazu taki obraz może wskazywać na krwawienie. Podczas oceny klatki piersiowej osoba badająca sprawdza również, czy płuco prawidłowo przesuwa się podczas oddychania. Brak tego obrazu może przemawiać za odmą opłucnową. Uzyskane informacje lekarz zestawia z badaniem pacjenta i na tej podstawie ocenia, czy potrzebna jest pilna interwencja, tomografia komputerowa lub transport do ośrodka urazowego.

Jak lekarz wykorzystuje POCUS w diagnostyce ostrej duszności?

Nagła duszność może wynikać m.in. z obrzęku płuc, odmy, zapalenia płuc albo nagromadzenia płynu w jamie opłucnej. Objawy bywają podobne, dlatego samo osłuchiwanie klatki piersiowej nie zawsze wystarcza do ustalenia ich przyczyny. Podczas badania POCUS lekarz przykłada głowicę w kilku miejscach i obserwuje obraz płuc i opłucnej. Zwraca uwagę na obecność płynu, sposób przesuwania się opłucnej i charakterystyczne artefakty widoczne na ekranie. Następnie porównuje wynik z saturacją, ciśnieniem, zapisem EKG oraz objawami zgłaszanymi przez chorego. Taka ocena zawęża listę możliwych przyczyn duszności i wskazuje, które badania należy wykonać w dalszej kolejności.

Jak przebiega ocena pacjenta we wstrząsie z użyciem ultrasonografii przyłóżkowej?

Wstrząs oznacza, że narządy nie otrzymują odpowiedniej ilości krwi i tlenu. Przyczyną może być krwotok, niewydolność serca, ciężkie zakażenie albo przeszkoda utrudniająca przepływ krwi. Podczas ultrasonografii przyłóżkowej lekarz ogląda serce, płuca, duże naczynia oraz jamę brzuszną. Sprawdza m.in., jak kurczy się mięsień sercowy, czy wokół niego zebrał się płyn oraz, czy w brzuchu widoczne są cechy krwawienia. Każdą obserwację interpretuje wraz z ciśnieniem, tętnem, stanem świadomości i wynikami pozostałych badań. Dzięki temu może szybciej zawęzić możliwe źródło zaburzeń krążenia i dobrać następne etapy diagnostyki. USG wykonane ponownie po wdrożeniu terapii pozwala porównać obraz z wcześniejszym badaniem.

Komu przydaje się wiedza z zakresu POCUS?

Z ultrasonografii przyłóżkowej korzystają przede wszystkim lekarze i członkowie personelu pracujący z pacjentami w nagłym stanie. Badania wykonuje się na SOR-ach, oddziałach intensywnej terapii, w anestezjologii, internie, zespołach ratownictwa medycznego oraz opiece przedszpitalnej. Sama znajomość obsługi aparatu nie wystarcza do prawidłowej oceny obrazu. Osoba badająca powinna wiedzieć, gdzie ułożyć głowicę, jak ustawić urządzenie i jak odróżnić prawidłowy obraz od zmiany wymagającej dalszej diagnostyki. Kurs POCUS umożliwia ćwiczenie tych umiejętności pod nadzorem wykładowcy. Program obejmuje m.in. ocenę płuc, serca, jamy brzusznej i pacjentów po urazach, a większość zajęć odbywa się z użyciem aparatów USG.

POCUS w stanach nagłych ma zastosowanie tam, gdzie lekarz musi szybko ocenić możliwe źródło zagrożenia i wybrać dalszy kierunek postępowania. Ultrasonografia przyłóżkowa wspiera rozpoznanie urazów wewnętrznych, przyczyn duszności, zaburzeń krążenia oraz zmian wymagających pilnej reakcji zespołu medycznego. Jej wartość zależy od jakości aparatu USG, ale także od umiejętności lekarza. Chcesz zdobyć dodatkowe kwalifikacje? Zapisz się na kurs USG.