Ergonomia podczas badania USG, jak ograniczyć przeciążenie ręki i kręgosłupa?

Wykonywanie badań ultrasonograficznych wymaga jednoczesnej obserwacji obrazu, prowadzenia głowicy i obsługi panelu aparatu. Gdy pacjent, monitor albo leżanka są ustawione niewłaściwie, wzrasta obciążenie nadgarstka, barku, szyi i odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Sprawdź, jak poprawić ergonomię podczas badania USG i prowadzić głowicę bez zbędnego obciążania ciała.

Dlaczego badanie USG przeciąża rękę i kręgosłup?

Przeciążenie ręki i kręgosłupa narasta wtedy, gdy operator przez dłuższy czas pracuje z ręką odsuniętą od tułowia, skręconą szyją albo pochylonym tułowiem. Dolegliwości mięśniowo-szkieletowe związane z pracą mogą dotyczyć nawet 90% osób wykonujących ultrasonografię. Ryzyko rośnie także podczas mocnego dociskania sondy, powtarzalnych ruchów dłoni oraz pracy bez zmiany pozycji. Podczas szkolenia USG powinno się omawiać również ustawienie ciała, przygotowanie stanowiska i ergonomiczne prowadzenie głowicy.

Jak ustawić pacjenta, leżankę i aparat?

Pacjent powinien leżeć możliwie blisko krawędzi stołu po stronie operatora, aby nie trzeba było sięgać przez szerokość leżanki. Jej wysokość należy dobrać do badanego obszaru: zbyt niska wymusza pochylenie pleców, a zbyt wysoka prowadzi do unoszenia barku. Monitor najlepiej ustawić blisko linii patrzenia, a panel sterowania w podstawowym zasięgu ręki. Badanie tarczycy, jamy brzusznej lub kończyn może wymagać innej wysokości leżanki i położenia aparatu, dlatego stanowisko trzeba dopasować do danej procedury.

Jak prowadzić głowicę bez przeciążania ręki?

Sonda powinna spoczywać szeroko w dłoni, bez zaciskania jej wyłącznie palcami. Nadgarstek najlepiej utrzymywać w przedłużeniu przedramienia, łokieć blisko tułowia, a bark bez unoszenia i nadmiernego napięcia. Przy większym docisku lepiej zmienić wysokość stołu, zamiast naciskać sondę samym kciukiem. Na obciążenie dłoni wpływa również sposób ułożenia przewodu głowicy. Gdy zwisa, zahacza o aparat albo ciągnie głowicę, operator odruchowo wzmacnia chwyt i obciąża rękę bardziej, niż wymaga tego samo badanie.

Kiedy lepiej badać na siedząco, a kiedy stojąc?

Pozycja siedząca sprawdza się, gdy fotel ma regulowaną wysokość, stopy znajdują podparcie, a operator może zbliżyć się do pacjenta bez skręcania tułowia. Obracane siedzisko ułatwia zwrócenie całego ciała w stronę aparatu, zamiast rotowania samego kręgosłupa. Praca stojąca bywa lepsza podczas badań wymagających większego nacisku, częstego przemieszczania się albo dostępu do pacjenta leżącego przy łóżku. Podłokietnik nie zawsze pomaga, ponieważ może zwiększyć odległość od leżanki. Podczas dłuższego badania korzystniejsza jest możliwość przejścia z siedzenia do stania niż utrzymywanie jednej pozycji mimo narastającego napięcia barków lub pleców.

Czy mikroprzerwy zmniejszają przeciążenia podczas USG?

Na kilkunastosekundową mikroprzerwę można wykorzystać moment zapisywania obrazu, zmianę głowicy albo przygotowanie kolejnego pomiaru. W tym czasie można rozluźnić chwyt, opuścić barki, wyprostować palce i zmienić ułożenie stóp. W grafiku nie powinno się planować kilku najbardziej obciążających badań bezpośrednio po sobie, jeśli można rozdzielić je innymi zadaniami. W trakcie kursu USG uczestnicy mogą ćwiczyć ustawienie operatora i prowadzenie głowicy. Prawidłowych nawyków nie da się utrzymać jednak bez regulowanej leżanki, odpowiedniej przestrzeni oraz czasu na przygotowanie stanowiska.

Ergonomia zaczyna się przed przyłożeniem głowicy do ciała pacjenta. Kilkadziesiąt sekund przeznaczonych na przesunięcie stołu, monitora i aparatu ogranicza konieczność wielominutowego skanowania z uniesionym barkiem lub skręconym tułowiem. Utrzymujący się ból, drętwienie palców albo osłabienie chwytu należy zgłosić przełożonemu i skonsultować ze specjalistą, zanim dolegliwości zaczną wpływać na technikę wykonywania badań.