Jak uniknąć błędów podczas wykonywania POCUS u pacjenta w stanie nagłym?

Stan nagły wiąże się z ryzykiem gwałtownego pogorszenia funkcji oddechowych lub krążeniowych. POCUS uzupełnia badanie chorego o informacje obrazowe uzyskane w miejscu udzielania pomocy. Warunki pracy oraz czynności wykonywane równolegle mogą sprzyjać pomyłkom. Podpowiadamy, jak uniknąć błędów podczas wykonywania POCUS u pacjenta w stanie nagłym.

Jak uniknąć wyboru niewłaściwego zakresu badania POCUS?

W szkole ultrasonografii uczestnicy kursu POCUS uczą się stosować m.in. protokoły eFAST, BLUE i RUSH. Wiedza o ich zastosowaniu pomaga powiązać objawy chorego z obszarami, które trzeba sprawdzić. Błąd w wyborze zakresu pojawia się wtedy, gdy lekarz rozpoczyna USG bez konkretnego pytania klinicznego albo stosuje protokół niedopasowany do stanu pacjenta. Może on wówczas oglądać kolejne narządy bez związku z objawami lub pominąć miejsce, w którym znajduje się przyczyna zagrożenia. Przykładowo, po urazie eFAST służy do poszukiwania płynu w jamie brzusznej, klatce piersiowej i wokół serca oraz cech odmy. Natomiast u chorego z nagłą dusznością trzeba zastosować protokół BLUE do badania płuc. Dopiero ustalenie celu pozwala zdecydować, które narządy trzeba sprawdzić, i ogranicza wykonywanie przypadkowych projekcji. Jeżeli wynik nie wyjaśnia stanu chorego, lekarz może poszerzyć zakres POCUS, powtórzyć badanie albo skierować pacjenta na dalszą diagnostykę.

Które błędy techniczne utrudniają ocenę obrazu USG?

Lekarze i ratownicy medyczni powinni także szkolić się z technicznej obsługi aparatów USG. W przypadku POCUS jest to szczególnie ważne, gdyż liczą się sekundy, a brak sprawności w obsłudze urządzenia opóźnia uzyskanie potrzebnego obrazu. Jeśli osoba badająca użyje niewłaściwej głowicy przenośnego USG, może nie uwidocznić wybranych struktur. Nieprawidłowe ustawienie presetu, głębokości lub wzmocnienia również utrudnia interpretację obrazu. Podejrzaną strukturę należy zobrazować w drugiej płaszczyźnie, ponieważ artefakt widoczny w jednym ujęciu można pomylić ze zmianą. Te same zasady dotyczą przenośnego USG.

Jak uniknąć nadinterpretacji wyników POCUS u pacjenta w stanie nagłym?

Kolejnym błędem popełnianym przez lekarzy i ratowników medycznych jest wyciąganie zbyt daleko idących wniosków na podstawie badania POCUS, dlatego podczas naszych szkoleń USG uczymy również, jak interpretować obrazy w kontekście klinicznym. Do takiej sytuacji dochodzi, gdy osoba badająca uznaje pojedynczy lub nieczytelny obraz za wystarczającą podstawę rozpoznania. Ujemny eFAST nie wyklucza np. niewielkiego albo narastającego krwawienia, a brak ślizgania opłucnej samodzielnie nie przesądza o odmie. Aby ograniczyć ryzyko pomyłki, lekarz powinien zestawić uzyskane informacje z objawami, mechanizmem urazu, parametrami życiowymi, wywiadem i badaniem fizykalnym.

Jak szybko trzeba wykonać USG u pacjenta w stanie nagłym?

W przypadku pacjentów w stanie nagłym należy błyskawicznie podejmować działania. Na przykład podczas nagłego zatrzymania krążenia przerwa w uciskaniu klatki piersiowej, w której sprawdza się rytm i rejestruje obraz serca, nie powinna przekraczać 10 sekund. Limit ten dotyczy przerwy w RKO, a nie całego badania POCUS. W pozostałych stanach nie obowiązuje jeden czas wyrażony w sekundach. Lekarz lub ratownik wykonuje USG możliwie szybko, aby odpowiedzieć na konkretne pytanie kliniczne i nie może opóźniać resuscytacji, tlenoterapii ani zabezpieczenia dróg oddechowych. Stąd tak ważne jest doskonalenie umiejętności. W naszej szkole USG przeznaczamy 80% czasu zajęć na praktyczne ćwiczenia przy aparacie.

Błędów podczas POCUS można uniknąć, gdy osoba badająca zaczyna od konkretnego pytania, uzyskuje kilka projekcji i zestawia wynik z danymi klinicznymi. Wiedzę z protokołów trzeba utrwalać podczas ćwiczeń, ponieważ u pacjenta w stanie nagłym na korektę techniki pozostaje mało czasu. Sprawdź program kursu POCUS i rozwijaj umiejętności potrzebne podczas dyżuru.